شاید در سال 1345 که کلنگ احداث گورستان عمومی پایتخت یا همان بهشت زهرای فعلی  را در زمینهای اطراف کهریزک بر زمین می زدند ، کسی فکر نمی کرد که روزی این گورستان وسیع جایی برای دفن اموات تهرانی ها نداشته باشد.

در سال 1345 همچنین سازمان گورستانهای پایتخت با هدف ارائه خدمات لازم و نظارت دقیق بر رعایت موازین شرعی و بهداشتی کفن و دفن اموات مسلمین تشکیل شد و در همین سال عملیات احداث بهشت زهرا(س) نیز آغاز گردید و پس از 4 سال ، گورستان اصلی شهر تهران با دفن فردی به نام محمد تقی خیال به بهره برداری رسید.

وسعت بهشت زهرا در ابتدا 314 هکتار بود که در سال 76 با افزوده شدن 110 هکتار دیگر از اراضی شمال و شمال شرقی به آن در مجموع مساحتی در حدود 424 هکتار را پیدا کرد که در حال حاضر و با توسعه چند باره این گورستان وسعتی در حدود 500 هکتار یافته است.

در حال حاضر بهشت زهرا به حدود 170 قطعه تقسیم شده که در این بین 14 قطعه به شهدا، 3 قطعه به والدین شهدا بیش از 120 قطعه به دفن اموات شهروندان تهرانی ، یک قطعه به هنرمندان و نام آوران،  یک قطعه به اصحاب رسانه و مطبوعات و 25 قطعه نیز به امور اداری، پارکینگ عمومی، پارک و فضای سبز و فضاهای کارگاهی ، فنی و فرهنگی اختصاص پیدا کرده است. 

 دهه 80 و تکمیل ظرفیت بهشت زهرا

با گسترش شهرنشینی و افزایش جمعیت شهر تهران نیازهای شهروندان به انواع خدملات شهری نظیر جمع آوری زباله ها ، رفت و روب و پاکیزگی معابر ، فضای سبز و ... افزایش یافت که در این بین نیاز به فضای دفن اموات و خدمات مربوطه نیز مستثنی نبود.

علیرغم چندین مرتبه توسعه بهشت زهرا(س) در طول مدت فعالیت ، به تدریج نشانه های نیاز به گورستانهای جدید و یا توسعه دوباره بهشت زهرا(س) با آغاز دهه 80 نمایان می شد ، تا جایی که محمود رضائیان در سالهای ابتدایی این دهه لزوم توسعه بهشت زهرا(س) را به عنوان تنها گورستان اصلی پایتخت جهت جوابگویی به نیازهای آینده بارها گوشزد کرد.

با دست به کارشدن مسئولین شهری و شورای شهر مکان یابی برای احداث گورستانهای جدید نیز آغاز شد و در نهایت نقاطی برای احداث گوستانهای جدید در شرق ، شمال غرب و جنوب غرب شهر تهران برای این منظور در نظر گرفته شد که در همان ابتدای امر شورای شهر تهران به دلیل برخی نظرات کارشناسی با احداث گورستان در شمال غرب و نزدیک آزادراه تهران - شمال مخالفت کرد و تنها دو گزینه برای این امر باقی ماند.

با این همه مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س) از سال 82 و 83 بارها هشدار داد که ظرفیت فعلی بهشت زهرا(س) تنها تا پایان سال 87 جابگوی نیاز شهر تهران است و هرچه زودتر باید فکری برای توسعه و یا احداث گورستانهای جدید انجام داد.

توسعه بهشت زهرا یا احداث گورستان جدید ، راه حلهای گرفتار

اگر به گفته رضائیان ، توسعه 160 هکتاری بهشت زهرا(س) نیاز پایتخت به احداث گورستان جدید را تا 10-12 سال دیگر برطرف می کند و با احداث گورستانهای جدید در شرق و غرب تهران ، دیگر نیازی به ایجاد گورستان تا 50 سال دیگر نخواهد بود ، ولی بروز مشکلات ، مخالفت ها و برخی اختلاف نظرها موجب شده تا پس از گذشت سالها از زمان اعلام نیاز پایتخت به فضاهای بیشتر جهت دفن اموات این نیاز اصلی هر شهر برای پایتخت برآورده نشود.

احداث گورستان در گرمدره واقع در غرب تهران به دلیل واقع شدن در حریم شهر جدید گرمدره با مخالفت مسئولین این شهر تازه تأسیس روبرو شد و توسعه 160 هکتاری بهشت زهرا(س) نیز به دلیل مخالفت های اعضای شورای شهر باقرشهر همچنان بلاتکلیف است .

این وضعیت در حالی همچنان ادامه دارد که شهرداری تهران در حدود 5-6 سال پیش 12 میلیارد تومان را بابت خریداری اراضی 160 هکتاری به قیمت کارشناسی آن زمان جهت تملک پرداخت کرده است و بارها جلسات مشترکی هم توسط اعضای شورا، فرماندار، استاندار و برخی مسئولین وزارت کشور و ریاست جمهوری در این خصوص برگزار شده ولی هنوز توفیقی حاصل نشده است.

احداث گورستان جدید در شرق نیز حکایت خاص خود را دارد، زمین در نظر گرفته شده که در انتهای بزرگراه شهید بابایی واقع شده است در تملک نیروهای مسلح بوده که پس از رایزنی های گسترده توسط اعضای شورای شهر تهران ، شهردار ، مسئولین دولتی و ... نامه نگاری های مکرر به نظر می رسد حل شده و یا لا اقل در آستانه حل شدن است.

علیرغم این موضوع که هنوز معلوم نیست مسئله تملک زمین فوق به صورت کامل حل شده یانه بازهم مشکل جدیدی نمایان شده است و آنهم مخالفت سازمان محیط زیست با احداث گورستان در شرق تهران است.

مسئولان سازمان محیط زیست تهران عنوان کرده اند که احداث گورستان جدید در این منطقه توجیهات زیست محیطی لازم را ندارد و احتمال بروز مشکلات پس از احداث آن وجود دارد.

سال 87 ، سال آخر بهشت زهرا(س) و پایتختی که جایی برای مرده ها ندارد

بهشت زهرا پس از گذشت حدود 40 سال از زمان تأسیس خود حدود 5/1 میلیون از اموات تهرانی ها را در خود جای داده و هم اکنون براساس گفته مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س) تنها تا پایان سال ظرفیت پذیرش متوفی را دارا است که اگر موضوع توسعه 160 هکتاری این گورستان محقق نشود شاهد رسیدن  بهشت زهرا(س) به نقطه پایان خواهیم بود و معلوم نیست سرنوشت مرده های تهرانی چه می شود.

به نظر می رسد با توجه به تکمیل ظرفیت بهشت زهرا(س) ، به سنگ خوردن تیر احداث گورستان در غرب ، مخالفت های  محیط زیست با احداث گورستان در شرق و مقاومت اعضای شورای شهر باقر شهر با توسعه 160 هکتاری، اموات تهرانی ها به زودی روی زمین می‌ماند .

قطع برق ساختمان شورا همزمان با حضور مدیرعامل شرکت برق موجب شد تا پرده های صحن شورا کشیده شده و برای مدتی از برق اضطراری استفاده شود.

حبیب کاشانی، عضو شورا و مدیرعامل باشگاه پرسپولیس که مدتی به خاطر کسالت در جلسات شورا حضور نداشت از سلامتی خودش خبر داد و البته گفت : تا وقتی سعید لو هست حال منم بده !

حسن بیادی نیز در جریان حضور مدیرعامل شرکت برق در شورای شهر از او خواست تا لامپ کم مصرف به شورای شهر داده شود.

احمد مسجد جامعی نیز در بیشتر طول مدت برگزاری جلسه امروز در حال قدم زدن در صحن شورا بود و مدتی هم از پنجره صحن شورا به بیرون خیره شده بود.

پس از پایان جلسه دیروز شورای شهر، یک خبرنگار زد و لیوان از روی میز به زمین افتاد و شکست که چمران رئیس شورا این اتفاق را نتیجه چشم زدن شورای شهر توسط خبرنگاران دانست.

در جلسه دیروز شورا به مناسبت روز شوراها مراسم رونمایی از تمبر یادبود روز شوراها برگزار شد که از حضار جلسه نیز به صرف شیرینی گل محمدی و شربت پذیرایی شد.

چمران که در جریان این پذیرایی نبود به محض اطلاع، اعلام کرد که قرار نبوده است کسی شیرینی بخرد و هر کس خریده، خودش هم هزینه اش را بپردازد.

شکیب، رئیس کمیسیون عمران در این بین با توجه به اعتراض چمران خواستار بخشودگی پذیرایی شد و گفت: حالا این یک دفعه اشکال ندارد.

چمران، رئیس شورا در جلسه امروز شورا و هنگام مهر زدن بر تمبر یادبود شورا، آنچنان مهر را محکم کوبید که صدای آن توجه همه را به خود جلب کرد.

در جلسه دیروز هادی ساعی عضو ساکت شورا رکورد صحبت کردن در جلسه را شکست و بارها در خصوص تشکیل صندوق ذخیره کارکنان شهرداری صحبت کرد.

بیادی، نایب رئیس شورای شهر در جریان بررسی لایحه صندوق کارکنان شهرداری با توجه به عنوان شدن تمایل کارکنان شهرداری به تشکیل این صندوق گفت: حالا شاید کارمندان شهرداری بخواهند غش کنند، آن موقع چکار باید بکنیم.

بکارگیری یک دستگاه مختل کننده تلفن همراه باعث شده بود تا تلفن های همراه آنتن ندهد که این موضوع با حضور وزیر ارتباطات در جلسه شورا همزمان شده بود البته موبایل وزیر هم هنگام سخنرانی به صدا درآمد و کارآمدی شبکه ارتباط سیار کشور را به رخ همگان کشید.

غایبین جلسه امروز هم، خسرو دانشجو و حبیب کاشانی بودند ضمن آنکه شکیب نیز در اواسط جلسه صحن علنی را ترک کرد.